Delfts blauwe tegeltjes met palingen zijn een fascinerend stukje Nederlandse cultuurgeschiedenis. Ze vallen onder de categorie “vissers- en dierentegels” , die vooral in de 17e en 18e eeuw mateloos populair waren.
Dit is wat deze specifieke tegels zo interessant maakt:
De Symboliek en het Dagelijks Leven #
In de Gouden Eeuw werden tegeltjes vaak gebruikt als een soort “encyclopedie aan de toverstaf”. Palingen stonden op tegels om verschillende redenen:
- Volksvoedsel: Paling was het fastfood van de 17e eeuw. Het was overal beschikbaar en betaalbaar. Een tegel met een paling was een herkenbaar beeld uit de keuken van de markt.
- De Palingvisser: Vaak zie je niet alleen de vis, maar een visser die een paling in zijn hand heeft of een palingfuik (een langwerpig net) behandeldt.
- Spreekwoorden: Nederlanders waren dol op moraal. Een paling op een tegel kon duidelijk naar het spreekwoord “Iemand als een aal bij de staart hebben” (iemand die je niet kunt vertrouwen of die overal onderuit glipt).
Kenmerken van de afbeelding #
Als je een echte antieke “palingtegel” bekijkt, zie je vaak deze details:
- De “S-vorm”: Omdat een palet lang en dun is, schilderden de plateelbakkers hem bijna altijd in een sierlijke S-vorm of een kronkel. Dit vulde het vierkante vlak van de tegel ($13 \times 13$cm) esthetisch het mooist op.
- Hoekmotieven: Antieke tegels hebben bijna altijd hoekfiguurtjes, zoals de ‘ossekop’ of de ‘spin’. Een palingtegel met een spinnetje in de hoek is een klassiek verzamelaarsitem.
- Natuurgetrouw vs. Grof: In Delft werden ze vaak handmatig geschilderd, maar in de fabrieken in Fryslân (Makkum, Harlingen) waren de palingen vaak wat robuuster en volkser geïllustreerd.
#
Heeft u een Delfts blauwe tegel en wilt u daar een foto van maken, liefst met een bijpassend verhaal? Dat zouden wij geweldig vinden. Stuur uw bijdrage naar redactie@dagvandepaling.nl – wij zijn u zeer dankbaar!